Oyunlarda ani FPS düşmeleri — sebebini gerçekten bulmak

140'tı. Şimdi 70 ve oyunu yeniden başlatana kadar orada kalıyor — ya da durup makinenin soğumasını bekleyip geri döndüğünde her şey yolunda buluyorsun.

Bu, bir takılmadan farklı bir sorun, ve ikisinin birbirine karışması insanlara haftalar kaybettiriyor. Takılma, başka türlü sağlıklı bir koşudaki tek bir geç karedir — elindeki buysa, istediğin sayfa Windows 11'de oyunlar neden takılıyor. Düşme ise makinenin saniyede bitirdiği iş miktarındaki sürekli bir değişikliktir, ve aşağıdakilerin neredeyse hepsi, olay olurken doğru sayılara bakarsan kendini ele veriyor.

Önce dürüst cümle. Bu sayfadaki hiçbir şey bir oyunu hızlandırmıyor. Sayfa, Windows'un zaten tuttuğu üç izi gösteriyor — ekran sürücüsü sıfırlamaları, işlemci frekansını aşağıda tutan firmware ve etkin güç planındaki işlemci tavanları. w0a'nın takılma taraması bunları senin için okuyor; sayfa aynı üçünü birkaç dakikada kendin nasıl okuyacağını da anlatıyor.

Bütün alanı ikiye bölen üç soru

Bir ayara dokunmadan önce şunları cevapla — her biri listenin aşağı yukarı yarısını eliyor.

1. Kendi kendine toparlıyor mu? Bir dakika kıpırdamadan durunca geçen bir düşme ısıyı ya da bir arka plan işini işaret ediyor. Oyunu yeniden başlatana kadar süren bir düşme oyunun kendi durumunu ya da bir sürücü olayını işaret ediyor.
2. Her oyunda mı oluyor, tek oyunda mı? Her oyun makineyi işaret ediyor. Tek oyun o oyunun ayarlarını, güncellemesini ya da sunucularını işaret ediyor.
3. Oturumda geçen süreyle mi gidiyor, haritadaki bir yerle mi? Süre ısı ve güç demek. Yer ise sahnenin zorlaştığı ya da bir şeyin yüklendiği anlamına geliyor.

Sonra frekanslara ve sıcaklıklara sonradan değil, olay olurken bak. Geriye dönüp bakınca görünmeyen bir düşme, canlı bakınca apaçık: ya bir frekans düştü, ya düşmedi.

Isı ve güç tavanı

"Yirmi dakika sonra düşüyor" durumunda elenmesi gereken bir sebep.

Yongalar ısındıklarında bozulmuyor, yavaşlıyor. Bir sıcaklık ya da güç limitine ulaşıldığında frekans aşağı çekiliyor ve koşul sürdüğü sürece orada tutuluyor. Bu kararı firmware kendi veriyor — anakartın ya da işlemcinin kendi koruması, Windows değil — bu yüzden Görev Yöneticisi'nde bunu açıklayan hiçbir şey yok. Grafik tarafında, yük altında sorarsan sürücü sebebi adıyla söylüyor: termal koruma, fabrika değerinin altına çekilmiş bir güç limiti, sürücüden yavaşlamasını isteyen bir program, ya da düzgün oturmamış bir PCIe güç konnektörü.

Nasıl anlarsın: oturum uzunluğuyla ve oda sıcaklığıyla birlikte gidiyor, ve düşme sırasında frekans başlangıçtakinden gözle görülür biçimde düşük.

Ne yaparsın: soğutucunun montajı, toz, kasa hava akışı. Sonra bir güç limitinin bilerek düşürülüp düşürülmediğine bak — firmware'de, bir üretici yardımcı programında ya da kayıtlı bir ekran kartı profilinde.

Makine güç durumunu değiştirdi

Bunu en açık biçimde dizüstüler yapıyor: şarjı çıkar, platform başka bir limit setine geçsin. Masaüstünde de oluyor — değişmiş bir güç planı, eski bir ayar script'inin geride bıraktığı çekirdek park etme ya da bir işlemci durumu tavanı, bir Windows güncellemesinden sonra geri dönmüş bir plan.

Nasıl anlarsın: düşme bir sıcaklıkta değil, bir olayda başlıyor — fişi çekmek, kapağı kapatmak, uykudan dönmek, yeniden başlatmak.

Ne yaparsın: yeni değerler icat etmek yerine planın kendi varsayılanlarını geri koy. Fix sayfasında hem güç planı hem de işlemci güç ayarları için kartlar var, ve her biri Windows varsayılanını koşulsuz yazıyor — onu hangi araç değiştirmiş olursa olsun.

Bir sürücü sıfırlaması

Ekran bir iki saniye kararıyor, geri geliyor ve her şey daha yavaş — ya da oyun kapanmış oluyor. Windows, ekran sürücüsünün takıldığını ve sıfırlandığını kaydetti.

Nasıl anlarsın: bu, açık bir iz bırakıyor, ve takılma taraması son bir gün içinde kaç sıfırlama olduğunu raporluyor. İz genellikle yazılımı değil, bir hız aşırtmayı ya da soğutmayı gösteriyor.

Ne yaparsın: uygulanmış bir bellek ya da çekirdek offset'in varsa yarıya indir ve bir maç dene; sıfırla ve tekrar dene. Gerisini, sebebi düzeltmek yerine zaman aşımını yükseltmiş eski bir aracın ardından Windows varsayılanını geri koymak dahil, GPU çökme kurtarması anlatıyor.

Windows'un zaten tuttuğu üç iz

1. Bir ekran sürücüsü sıfırlaması (olay 4101)

Ekran sürücüsü yanıt vermeyi bırakıp sıfırlandığında Windows System günlüğüne 4101 olayını yazıyor. Takılma taraması son 24 saattekileri sayıyor ve bunları tek kritik bulgusu olarak raporluyor; ondan fazlaysa tam sayıyı biliyormuş gibi yapmak yerine "10+" diyor. Günlüğün kendisi okunamıyorsa tarama, makineye temiz demek yerine kontrolün koşamadığını söylüyor.

Kendin bakmak için, PowerShell'de:

Get-WinEvent -LogName System -FilterXPath "*[System[Provider[@Name='Display'] and (EventID=4101) and TimeCreated[timediff(@SystemTime) <= 86400000]]]" -MaxEvents 10

Hiç yoksa PowerShell, seçim ölçütlerine uyan olay bulunmadığını söyleyen bir hatayla cevap veriyor: bu "son bir günde hiç yok" cevabı. Günlüğü okuyamadığını söylüyorsa PowerShell'i yönetici olarak çalıştırıp yeniden dene.

Geri dönüş yolu yukarıdaki bölümdeki yol: bir hız aşırtmayı düşür ya da kaldır, soğutmaya bak, ve eski bir araç sürücünün zaman aşımını yükselttiyse GPU çökme kurtarması. w0a o zaman aşımını kendisi yükseltmiyor: daha uzun bir bekçi yalnızca her donmayı uzatıyor, kurtarmayı kapatmak ise onu tamamen ortadan kaldırıyor.

2. Firmware frekansı aşağıda tuttu (olay 37)

Microsoft-Windows-Kernel-Processor-Power olay 37, firmware'in işlemci frekansını aşağı çektiğini ve orada her seferinde saniyelerce tuttuğunu kaydetmesi; olayın kendi metni ne kadar sürdüğünü söylüyor. Önemli, çünkü bir sıcaklık okuması yalnızca baktığın anı gösteriyor: bir saat önce kısılmış ve o zamandan beri soğumuş bir makine gayet sağlıklı görünüyor, ve o saatten makinede kalan tek iz bu olay.

Tarama bunları son 24 saatten, yalnızca prizdeyken sayıyor — pilde aynı olay platformun işini yapması demek — ve üç ya da daha fazlasında uyarıyor. Açılıştan sonraki ilk saniyelerde, anakart güç limitlerini otururken bir iki tane görmek olağan.

Get-WinEvent -LogName System -FilterXPath "*[System[Provider[@Name='Microsoft-Windows-Kernel-Processor-Power'] and (EventID=37) and TimeCreated[timediff(@SystemTime) <= 86400000]]]" -MaxEvents 20

Sağlayıcı adını filtrede tut. Başka bileşenler 37 numarasını ilgisiz olaylar için kullanıyor, ve sağlayıcısız bir sayım hiçbir şey ifade etmiyor.

Bunlardan bir iz bulursan sebep, yukarıdaki ısı bölümündeki gibi ısı ya da bir güç limiti; neyi okuyacağını oyun oynarken CPU ve GPU sıcaklıkları, dizüstünde şarj aletini ve güç modlarını ise oyun laptopu yavaş anlatıyor.

3. Etkin plan işlemciyi sınırlıyor

Bir planın adı, çalışan şey değil. En yüksek işlemci durumu %80'de olan bir yüksek performans planı, doğru etiketi taşıyan sınırlı bir makinedir. Tarama, prizdeyken hangi plan etkinse onun işlemci bölümünden dört ayar okuyor:

Tarama bunları powercfg üzerinden değil, Windows'un güç arayüzü üzerinden okuyor; çünkü standart bir kurulumda ikisi gizli ve powercfg onlar için hiçbir şey basmıyor. Dördünden hiçbiri okunamazsa tarama planın temiz olduğunu değil, ölçemediğini söylüyor.

Kendin bakmak için, Komut İstemi'nde ya da PowerShell'de:

powercfg /getactivescheme
powercfg /query SCHEME_CURRENT SUB_PROCESSOR PROCTHROTTLEMAX
powercfg /query SCHEME_CURRENT SUB_PROCESSOR IDLEDISABLE
powercfg /query SCHEME_CURRENT SUB_PROCESSOR PERFBOOSTMODE
powercfg /query SCHEME_CURRENT SUB_PROCESSOR CPMINCORES

Cevaplar nasıl okunur:

• Değer cevabın son iki satırında, onaltılık: ilki prizdeyken (AC), ikincisi pildeyken (DC) geçerli değer. 0x00000064 100, 0x00000050 80, 0x00000001 1, 0x00000000 0 demek.
• Sayıların çevresindeki ayar adları Windows'unun dilinde basılıyor (Türkçe Windows'ta örneğin alt grup "İşlemci güç yönetimi", ayar "En yüksek işlemci durumu"); senin yazdığın takma adlar (SUB_PROCESSOR, PROCTHROTTLEMAX) her dilde aynı.
• Cevabın tamamı planın GUID'ini taşıyan tek bir satırsa ve altında başka hiçbir şey yoksa, komut Windows'un bu kurulumda gizlediği bir ayarı soruyor. Bu sana değeri hakkında hiçbir şey söylemiyor; onu okumanın yolu takılma taraması.

Geri dönüş yolu, ayar ayar:

• Windows'un kendi planlarına yazılmış PROCTHROTTLEMAX ya da CPMINCORES: işlemci güç ayarları kartı en düşük ve en yüksek işlemci durumunu ve çekirdek park etmeyi her planın kendi bildirdiği varsayılana geri koyuyor, sonra etkin planı yeniden uyguluyor; çünkü Windows bir planın değerlerini plan etkinleştirildiğinde okuyor.
• Bir aracın oluşturduğu bir planda duran bir tavan: güç planı ve pil kartı önce Dengeli'ye geçiyor, böylece çalışan plan artık o olmuyor, ve w0a'nın kendi planlarını siliyor.
• PERFBOOSTMODE ya da IDLEDISABLE: bugün bu ikisini adıyla sıfırlayan bir onarım kartı yok. Geri dönüş yolu planın kendisi: powercfg ile, planın varsayılan olarak bildirdiği değere.

Tam bir güncellemeden sonra oldu

Burada birbirinden çok farklı iki şey saklanıyor.

Bir oyun ya da sürücü güncellemesi shader önbelleğini geçersiz kılıyor, ve oyun sen oynadıkça yeniden derliyor. Kare hızı bir süre gerçekten düşük oluyor, sonra olmuyor. Sönüp gidiyor; imzası bu. Nedenini, ve o pencerenin içinde neden benchmark almaman gerektiğini shader derleme takılması anlatıyor.

Bir sürücü dalı gerilemesi ise sönmüyor. Üreticiler bunları yazılı olarak kabul ediyor — sürüm notlarında "X'ten yeni dallarda bu oyunda daha düşük performans" satırları geçiyor. Refleksle geri sürüme dönme: güncellemelerini bitir, kendi makinende ölç, ve gerilemeyi kendin belgeleyebiliyorsan ancak o zaman başka bir sürümü düşün.

Başka bir şey çalışmaya başladı

Zamanlanmış bir tarama, paket açan bir güncelleme işçisi, ayıklanan bir arşiv, dışa aktarılan bir video. Oyunla aynı çekirdekler için kuyruğa giriyor ve bir takılmadan farklı olarak kareler arasında kaybolmuyor — çoğu zaman günün belli bir saatinde tekrarlanabiliyor. Toplam işlemci kullanımı burada bakılacak yanlış sayı: sekiz çekirdekli bir makinede dolmuş tek bir çekirdek toplamda mütevazı görünüyor. Ya bitmesini bekle, ya da o işi başka zamana al.

Kare hızı aslında düşmedi

Bir sınır. Ulaştığın sayı tam olarak yenileme hızın, oyun içindeki FPS sınırın ya da sürücü tarafındaki bir kare limitiyse hiçbir şey darboğaz değil — istediğin tavandasın.

Dinamik çözünürlük. Hedef bir kare hızını tutmak için kendi render çözünürlüğünü ölçekleyen bir oyun, sayaç sabit dururken görüntü kalitesini oynatıyor.

Tek oyunda oluyor ve sayaç iyi görünüyor

O zaman düşme senin makinende olmayabilir. Çevrimiçi bir maç sunucudaki herkes için aynı anda bozuluyor, ve ağ sorunu bir kare hızı sorunu değil: geç gelen paketler senin makinen tam hızda çizmeye devam ederken dünyayı çevrende takıyor. Olay boyunca kare süreleri sağlıklıysa bilgisayara bakmayı bırak.

Bunun yerine kare hızı, ekran kartı boş dururken olması gerekenden basitçe düşükse, bu kendi listesi olan ayrı bir teşhis: GPU %100'de değil onu sırayla işliyor.

Cevap üreten bir koşu

1. Daha hiçbir şey bozulmamışken normal bir oturumun ölçüm koşusunu al ve sakla. Nasıl olduğunu, ve ortalamanın oradaki neden en işe yaramaz sayı olduğunu benchmark'ı okumak anlatıyor.
2. Düşme olduğunda frekansları ve sıcaklıkları sırasında not et, sonrasında değil.
3. Tek bir şeyi değiştir, sonra aynı sahneyi ve aynı oturum uzunluğunu yeniden üret.
4. Kendi koşudan koşuya oynamana göre değerlendir. Değiştirilmemiş üç koşu, sevindiğin farktan daha çok oynuyorsa bulduğun şey gürültü.

Bir düşmeye karşı ne yapılmaz

Bir sürücü sıfırlamasını gizlemek için grafik sürücüsünün kurtarma zaman aşımını yükseltme: kısa bir kurtarmayı daha uzun bir donmaya çeviriyor ve kanıtı ortadan kaldırıyor. Kaynaksız bir rehbere dayanarak çekirdekleri ya da eşzamanlı çoklu iş parçacığını kapatma — bilinen çok çekirdekli kapasiteyi, kimsenin yöntemini yayımlamadığı bir kazançla takas etmiş olursun. Ve çekirdek bellek yönetimi değerlerini bir performans düzeltmesi diye uygulama; bu ürün onları yazmayı reddediyor ve hiçbir ölçüm onları desteklemiyor.

Aynısı güç ayarları için de geçerli: yukarıdaki dördünden hiçbiri ters yöne çevrilecek bir "performans" anahtarı değil. Turbo kapalı, işlemciyi nominal frekansında tutuyor; w0a'nın kendi taraması da kapalı boşta durumlarını, nerede bulursa bulsun, bir sınır olarak işaretliyor.

İlgili

• Windows 11'de oyunlar neden takılıyor
• GPU %100'de değil
• Shader derleme takılması
• GPU çökme kurtarması
• Takılma taraması neye bakıyor
• Oyun oynarken CPU ve GPU sıcaklıkları